Bezield Verband Utrecht

Een stimulerende website voor bezielde geloofsgemeenschappen

Doorzoek BVU

 

Handleiding Bezwaar en beroep tegen kerksluitingen (en fusies)

 

Inleiding
De golf van aankondigingen van kerksluitingen luiden een nieuwe fase in van het fusieproces waarin grote aantallen parochies in de afgelopen periode zijn opgeheven en samengevoegd. Die aankondigen roepen alom veel ontzetting en verontwaardiging op. Vooral als het gaat om vitale lokale gemeenschappen, waar financiële problemen of leegloop niet of nauwelijks een rol spelen.
Dat geldt des te sterker als vervolgens blijkt dat door de betreffende gemeenschap aangedragen alternatieve oplossingen (bijv. kopen van de kerk door de parochianen, vieren van diensten in een ander gebouw in dezelfde plaats) door de bisschop verboden worden. De achtergrond van dat verbod van de bisschop is dat het uiteindelijke doel van de fusie is om alle parochianen onder te brengen in het eucharistisch centrum.
Kerksluiting betekent daarom tegelijkertijd het definitieve einde van de betreffende geloofsgemeenschap.

Anders dan pastoor en parochiebestuur soms bij de aankondiging van een kerksluiting willen doen geloven, is het echter mogelijk om bezwaar te maken en vervolgens beroep bij het Vaticaan in te stellen tegen een bisschoppelijk decreet tot onttrekking aan de eredienst (kerksluiting).

Bezwaar/beroep
Het bezwaar wordt ingediend bij de Bisschop, die het decreet uitvaardigde, binnen de termijn van tien nuttige dagen vanaf de officiële bekendwording van het decreet aan de parochie. In het bezwaar wordt gemotiveerd herroeping of verbetering van zijn decreet gevraagd (c. 1734,1 en 2).

Indien de Bisschop dit verzoek verwerpt, of indien er geen antwoord komt binnen dertig dagen (c. 1735), kan bij de hiërarchische Overste van de bisschop in beroep worden gaan.
Dat is voor kerksluitingen de Congregatie voor de Clerus te Rome (Congregation for the Clergy), een bestuurlijke, geen gerechtelijke instantie. Dit bezwaar naar Rome kan ingediend worden bij de Bisschop die het moet doorzenden naar Rome (c. 1737,1). Het is belangrijk hiervan een afschrift te vragen, Deze gang naar Rome moet geschreven worden in een voor haar leesbare taal, bv. Engels, binnen vijftien nuttige dagen
(c. 1737,2).

Decreet of vooraankondiging?
Een mededeling zoals “sluiting per 1 juli 2014”, noch een voornemen daartoe is het decreet van sluiting, waartegen bezwaar kan worden ingediend. Pas als het officiële decreet van sluiting is opgesteld én het officieel bekend is geworden/gemaakt aan de parochie, begint de termijn van bezwaar. 

Er is echter niets op tegen om in de aangekondigde aanloop naar een sluitingsdecreet reeds tegen-redenen aan de bisschop bekend te maken, met afschrift aan de Priesterraad, die immers voor een kerksluiting volgens c. 1222,2 gehoord moet worden door de bisschop.

Wanneer is er sprake van een decreet?
De mededeling "Ik heb besloten uw kerkgebouw met ingang van 1 juli 2014 aan de eredienst te onttrekken." is een decreet, als er in staat, dat hij de Priesterraad heeft gehoord en redenen tot sluiting daarin aangeeft (klik voor een voorbeeld van een dergelijk decreet op <Decreet kerksluiting Esbeek>)

Inhoud bezwaarschrift
Een bezwaar kan ingediend worden door middel van een aangetekende brief aan de bisschop met daarin: 
- indieners/bezwaarmakenden (het liefste individuele gelovigen, al of niet lid van een pastoraatsgroep of locatieraad, op naam en adres; beslist niet door een stichting of organisatie). N.B. Blijf gedurende de hele procedure (m.n. naar het Vaticaan) alleen deze namen met exact dezelfde personalia gebruiken
- welk decreet het betreft
- specifieke argumenten tegen het decreet (als voorbeelden: volle kerkdiensten, voldoende financiële middelen, restauratiefonds voor jarenlang onderhoud, bijzonder belang als centrum van dorps/geloofsgemeenschap, afstand tot eucharistisch centrum, bijzonder karakter van geloofsgemeenschap, in overleg met naburige gemeenschappen andere oplossingen/gebouwen mogelijk die beter passen, groot deel van de parochianen zal afhaken als ze gedwongen naar eucharistisch centrum moeten gaan of als hun geloofsgemeenschap door de sluiting en het verbod tot eigen vieringen, feitelijk wordt opgeheven, etc.) N.B. Gebruik zoveel mogelijk de woorden en formuleringen uit de brief van de Congregatie van de Clerus; zie: "Samenvatting brief Congregatie van de Clerus van 30 april 2013

- evt. ondertekende petitie van gelovigen
- verzoek om decreet in te trekken
- kontaktpersoon met adres

Attentiepunt
Het is belangrijk om je te realiseren dat als het bezwaar of beroep wordt toegekend, de gemeenschap in staat moet zijn de financiële middelen op te brengen om het gebouw te kunnen betalen en te onderhouden. Door het zetten van de handtekeningen bij de fusie heeft de voormalige parochie alle eigendom en zeggenschap overgedragen aan de nieuwe centrale parochie (inclusief daarvoor bestemde legaten, onderhoudsfondsen etc.)

NB1 Deze procedure is eveneens geldig voor het indienen van bezwaar/beroep tegen een opgedrongen parochiefusie.

NB2 Kijk ook op: "Samenvatting brief Congregatie van de Clerus van 30 april 2013" voor argumenten die regelmatig door de bisschoppen gebruikt worden, maar die op zichzelf onvoldoende rechtskracht hebben.

Zie voor de oorspronkelijke Engelstalige tekst <Congregatio pro Clerus 30 april 2013>