Bezield Verband Utrecht

Een stimulerende website voor bezielde geloofsgemeenschappen

Doorzoek BVU

Mgr. Eijk, een fenomeen


Reportage Brandpunt 6 feb. 2011Op een moment dat de katholieke kerk in ons land het toch al moeilijk heeft, ligt een van haar belangrijkste dienaren onder vuur. Er is een storm van kritiek op Wim Eijk, sinds  drie jaar de opvolger van kardinaal Simonis als aartsbisschop van Utrecht. Hij geldt als de monseigneur van de harde lijn. Gestuurd door de paus om de bezem te halen door het grootste bisdom van het land.
Autoritair, Kil, Eigenzinnig. Niet bestand tegen ook maar een zuchtje kritiek. Dat is het beeld dat zijn critici in Brandpunt van hem schetsen. De bisschop komt zelf ook aan het woord. Hij zegt niet uit te zijn op de ‘populariteitsprijs’. Een profiel van Wim Eijk, kerkvorst in de kou.
Klik hier voor de reportage van Brandpunt door Fons de Poel van 6 februari 2011

Citaat uit column van Bert Wagendorp  in De Volkskrant van 12 december 2013

“Onlangs was aartsbisschop Wim Eijk op bezoek in Rome. Eijk is de zeer conservatieve en enge Befehl ist Befehl-kardinaal bij wie de dogma’s uit de jurk kruipen. Hij is zodoende zeer succesvol in het wegjagen van de laatste Nederlandse katholieken. Binnenkort moet de kerk hier zodoende niet alleen priesters maar ook gelovigen importeren uit India.
Eijk verklaarde in Rome dat de paus en hij geheel op één lijn zitten. Er heeft zich dus nóg een wonder voltrokken, want tot voor kort behoorde Eijk nog tot wat Franciscus het ‘rigoureuze en hypocriete neo-clericalisme’ noemt."

Klik hier voor de volledige tekst van de column.

Mgr Eijk blaast de angstcultuur in het Aartsbisdom nieuw leven in

Na het incident met pastoraal werker Tejo van der Meulen (zie hieronder), heeft Mgr. Eijk opnieuw een daad gesteld door een van de meest geliefde priesters in de parochie St Jan de Doper, oneervol te ontslaan.

Op 5 en 6 oktober 2013 heeft het bestuur van de parochie  in een brief aan alle parochianen bekend gemaakt dat Mgr. Eijk bij decreet priester Harry Huisintveld oneervol heeft ontslagen en hem een jaar lang heeft verboden de eucharistie op te dragen. De pater, actief in de gemeenten Stichtse Vecht en De Ronde Venen, is in een eucharistieviering op Witte Donderdag afgeweken van de bisschoppelijke richtlijnen, een parochiaan heeft dit doorgegeven aan de pastoor, die daarop kontakt heeft opgenomen met "de Maliebaan"..

Mgr. Eijk heeft vervolgens de Provinciaal van de orde der Dominicanen gevraagd om Harry terug te trekken, zodat hem een oneervol ontslag door de bisschop zou worden bespaard. Deze heeft mondeling en schriftelijk aangegeven dat er weliswaar fouten zijn gemaakt, maar dat zo’n zware sanctie niet passend is, te meer ook omdat er in het verleden geen klachten zijn geweest. De Provinciaal weigert daarom Harry terug te trekken, steunt Harry nu ten volle in zijn wens om binnen onze parochie werkzaam te blijven en overweegt een beroepsprocedure tegen het decreet van de bisschop.

Zie verder Het incident Harry Huisintveld

Samenvatting kritische punten naar Mgr. Eijk

In een manifest, recent opgesteld door enkele lokale geloofsgemeenschappen onder coördinatie van Bezield Verband Utrecht, worden de volgende kritische punten genoemd over het beleid, de stijl van leidinggeven en het communiceren van Mgr. Eijk:

  • De dwingend opgelegde  gedetailleerde richtlijnen van het bisdom, die tot een orthodoxe wijze van liturgie en viering verplichten en waarbij de priester, in plaats van de gemeenschap, centraal komt te staan.
     
  • De afgedwongen grootschalige parochiefusies die leiden tot de verdamping van vitale, lokale gemeenschappen. Met hun onderling sterk verschillende identiteiten en culturen worden hechte gemeenschappen samengevoegd tot een grote, onpersoonlijke eenheid. Daarbij wordt lokaal inspirerend voorgangerschap vervangen door gecentraliseerde "portefeuillehouders" en wordt de inbreng van betrokken leken, vrijwilligers en pastoraal werkers systematisch teruggedrongen. Per saldo betekent dit dat tal van vieringen overgeheveld worden naar de centrale parochiekerk en niet meer in de lokale kerk kunnen of mogen worden gehouden.
     
  • De autocratisch-dictatoriale stijl van leidinggeven van Mgr. Eijk. Die stijl wordt gekenmerkt door oekazes en gedetailleerde voorschriften, telkens vergezeld van dreiging met zware sancties (inclusief ontslag op staande voet) bij de geringste overtreding van de richtlijnen. Daar komt bij de eenrichtingscommunicatie, waarbij de bisschop zelden of nooit reageert op inbreng van betrokken voorgangers en gelovigen, laat staan dat hij bereid is tot overleg ("Roma locuta, causa finita" ofwel: de kerk -in casu Mgr. Eijk- heeft gesproken, de zaak is afgedaan")
  • De zwaar aangezette toonzetting in zijn communicatie, met termen als 'kerkelijk misdrijf', 'regels die geschonden worden', een 'liturgische orde van de kerk die ernstig verstoord is'. Het gevolg hiervan is dat menig pastoraal team functioneert vanuit angst voor sancties en geen stap meer durft te verzetten. Dit wordt versterkt door het opereren van "verklikkers", naar wie de bisschop kennelijk bereid is te luisteren.

Incident Tejo van der Meulen

Een goed voorbeeld is het "incident Tejo van der Meulen". Begin 2011 werd deze pastoraal werker op staande voet door de bisschop ontslagen. Hij had in een viering samen met zijn pastoor, het evangelie voorgelezen, gepreekt en twee kleine stukjes van het eucharistisch gebed hardop voorgebeden. Iets wat in veel parochies al decennialang gebruikelijk is.
Dit ontslag is na felle reacties en na een afgedwongen en gênant onderdanige excuusbrief door Mgr. Eijk teruggedraaid, maar heeft sindsdien een angstcultuur in veel pastorale teams van het bisdom veroorzaakt.

Klik hier voor een uitgebreidere beschrijving van het incident

Eerdere kritiek

Al veel eerder is er kritiek geweest op het optreden van Mgr. Eijk. In een artikel gepubliceerd in De Volkskrant van 16 mei 2011 roept een viertal RK-intellectuelen aartsbisschop Eijk om op te stappen.
Enkele citaten uit hun brief:

Nooit eerder sinds 1853 ondervond een bisschop die leiding gaf aan een Nederlands bisdom een zo wezenlijke en in omvang steeds toenemende kritiek als aartsbisschop dr. W.J. Eijk.

Wanneer hij hiermee in de afgelopen jaren werd geconfronteerd werd dat door hem gebagatelliseerd: die kritiek was afkomstig van enkele gefrustreerde mensen en werd niet gedeeld door de gewone gelovigen. Niets is minder waar.

Bisschop Eijk heeft zich sinds zijn ambtsaanvaarding bij voortduring een autoritair bestuurder getoond die communicatie een lage prioriteit geeft, die competente beleidsorganen opheft, die zonder overleg ongefundeerde beleidskeuzes maakt, die overhaast en soms impulsief te werk gaat, die geen blijk geeft zich ervan bewust te zijn dat hij een elementair menselijk respect verschuldigd is aan degenen die door zijn beslissingen persoonlijk geraakt worden. Zijn recente demarches richting het Groningse bisdom (Volkskrant 30 april 2011, p. 13) zijn onthutsend.

Het disfunctioneren van deze bisschop bereikt daarmee een climax en leidt tot een onherstelbare schade van de rooms-katholieke kerk in Nederland.

Zeker is wel dat bisschop Eijk niet in staat is de zware verantwoordelijkheid, die aan de functie van aartsbisschop van Utrecht verbonden is, zelfstandig en naar behoren te dragen. Het ware wenselijk dat hij dat zelf inziet en de consequentie daaruit trekt.

Klik hier om het gehele artikel te lezen

Incident Nelly Stienstra

Een ander tyerend voorbeeld van het optreden van Mgr. Eijk betreft het "Incident Nelly Stienstra". Enkele citaten uit een artikel in de Volkskrant van 5 januari 2010:

Met een simpel briefje van twee alinea’s heeft aartsbisschop Wim Eijk vorige week één van de boegbeelden van behoudend katholiek Nederland de laan uitgestuurd: dr. Nelly Stienstra, universitair docent vertaalwetenschap en onder meer verantwoordelijk voor de Nederlandse vertaling van de laatste pauselijke encyclieken, mag niet langer vrijwilligerstaken verrichten in de Catherinakathedraal in Utrecht

Klik voor het hele artikel op Volkskrant "Kardinaal creëert leegte om zich heen" 5 januari 2010

Enkele citaten uit een ander artikel in de Volkskrant van 18 april 2011

Paus Benedictus XVI moet aartsbisschop Eijk van Utrecht, de leider van de kerkprovincie, tot de orde te roepen. Behoudende kopstukken van de katholieke kerk hebben de paus hierom gevraagd. De zeer conservatieve Eijk heeft volgens hen onder traditionele katholieken alle krediet verspeeld.

De aartsbisschop staat bekend om zijn autoritaire stijl van besturen. Iedereen die kritiek uit, moet vrezen voor zijn baan. Eijk stuurde onlangs zelfs bedrijfsrechercheurs op zijn bisschoppen af om hun computers te controleren.

Klik hier voor het hele artikel

Richtlijnen of dwangbevelen?

Hieronder wordt verwezen naar enkele van de zeer gedetailleerde richtlijnen die Mgr. Eijk in de afgelopen periode heeft uitgevaardigd. "Richtlijnen?", zo verzuchtte een van de deelnemers tijdens het opstellen van het Breed Manifest, "Dwangbevelen zullen ze bedoelen", wijzend op de vaste laatste alinea, waarin gedreigd wordt met vergaande sancties voor iedereen die deze richtlijnen overtreedt.

Klik hier voor het bekijken van alle gepubliceerde 'richtlijnen'

De carrière van Mgr. Wim Eijk

Klik hier voor het overzicht op Wikipedia

Bronnen, noten en/of referenties