Tips bij argumentatie tegen kerksluiting

Hieronder vindt u een aantal tips die nuttig kunnen zijn bij het opbouwen van argumentatie tegen een besluit/decreet tot onttreken aan de eredienst van uw kerkgebouw.

Uit een recent advies aan een lokale geloofsgemeenschap

Kerksluiting (en het verbod van de bisschop op alternatieve lokaties voor eigen vieringen) betekent het definitieve einde van jullie geloofsgemeenschap. Dat is zeer ingrijpend en essentieel. Jullie argumentatie zal daarop gericht moeten zijn. Het kerkelijk recht beschermt lokale geloofsgemeenschappen omdat die het fundament van de kerk vormen. Zo hoeft in z'n algemeenheid een lokale gemeenschap zich niet op te offeren voor andere gemeenschappen, de parochie of het bisdom. Toch is dat wat op grote schaal gebeurt met de overdracht van alle eigendommen van een gemeenschap naar de nieuwe fusieoparochie en de argumentatie bij kerksluitingen.

De twee belangrijkste lijnen in jullie betoog dienen o.i. te zijn:

- Het zielenheil (dit is een essentiële term uit de brief van de Congregatie) van jullie parochianen komt bij kerksluiting in gevaar. Het sluiten van een kerk betekent volgens schatting van het bisdom dat 75% tot 80% van de inkomsten van de betreffende gemeenschap wegvalt. Ofwel, een gelijk % parochianen. Jullie kunnen zelf een schatting maken van hoeveel parochianen na de kerksluiting bereid zijn om zich bij het eucharistisch centrum aan te sluiten. De anderen zullen de kerk de rug toekeren, of hun heil elders zoeken (naburige gemeenschap???, PKN-kerk, niet-RK basisgemeenschappen etc.). Een groot deel stopt dus praktiserend RK te zijn, waarmee, vanuit het Vaticaan geredeneerd, hun zielenheil in gevaar komt.

- Tweede punt: wat voor oplossingen kunnen jullie zelf aandragen, waardoor het voortbestaan van jullie gemeenschap veilig gesteld kan worden? Dat hoeven niet per se door de bisschop goedgekeurde oplossingen te zijn. De Congregatie zal wsch. alternatieven serieus meewegen als: met eigen middelen de kerk kopen en onderhouden, andere, goedkopere oplossingen vinden waar jullie eigen vieringen kunnen houden, samenwerking met gelijkgestemde geloofsgemeenschappen, plannen om jullie eigen gemeenschap te revitaliseren, de financiële bijdragen te verhogen, andere financieringsbronnen vinden etc. Dit allemaal geredeneerd vanuit het uitgangspunt dat je de ruimte krijgt om lokaal je verantwoordelijkheid te nemen.

Als je dit soort punten inbrengt daag je het PB en de pastoor uit om aan te geven waarom jullie die ruimte niet krijgen. Die tegenargumenten zijn essentieel om je bezwaar en beroep op te baseren. En wel om de eenvoudige reden dat ze niet gericht zullen zijn op het voortbestaan van jullie als lokale gemeenschap maar op de parochie in totaliteit.

Het argument dat jullie kerk het gemakkelijkst te verkopen is, zal geen indruk maken op de Congregatie. Dat is wederom geredeneerd vanuit een abstract totaalbelang en niet vanuit het recht op voortbestaan van jullie geloofsgemeenschap.

Nieuwe bestemming
Het is niet zo dat een decreet tot onttrekking aan de eredienst pas mag worden uitgevaardigd als er een (her)bestemming is voor een kerkgebouw. Het komt regelmatig voor dat een kerk jarenlang leeg en ongebruikt komt te staan, terwijl de betreffende geloofsgemeenschap geen toestemming van de bisschop krijgt om voorlopig daar hun vieringen te blijven houden.
Het verkopen van kerkgebouwen zal overigens in de praktijk aanzienlijk ingewikkelder worden dan de bisschoppen denken. Dat komt omdat ze zich tot dusver niet of niet voldoende aan de Vaticaanse regels houden bij verkoop van een kerkgebouw. Daar gaan onze juristen ze binnenkort op wijzen