Jeroen Teelen 15 uren geleden
Onderstaand een pre versie die gepland staat als blog over drie weken (tekst is dus nog niet definitief)

29 Moeten de kerken dicht of moeten er alleen Pastores weg?

Op de een of andere manier voel ik me, zelfs als Agnost, toch erg betrokken bij de rol van de kerk in een gemeenschap en dat heeft niets te maken met religie, mooie orgels of akoestiek maar vooral met wat het mensen kan bieden zoals; bezinning, normen en waarden, verbreden van je gedachtengoed, intermenselijk contact. Ik noem meestal slechts de rol van lokaal sociaal vangnet, maar het kan dus veel verder gaan dan dat en nee, dat gaat tegenwoordig niet allemaal via het internet! Tegelijkertijd lopen de kerken leeg en je zou je af kunnen vragen of de religieuze rol van de kerk dan inmiddels is uitgespeeld? Ik denk grotendeels wel. De dogmatische invulling daarvan en het 'strak in de leer' prediken vanuit een theologische stroming jagen mensen de kerk uit. De tijd van hel en verdoemenis is een beetje voorbij en het nuchtere verstand verwerft een steeds grotere plek. De pastor die deze schoen past ziet het waarschijnlijk heel anders maar dit is wel dat wat ik zie dat nu gebeurt. In de 'Bible-belt' houdt de sociale druk nog een beetje de deksel op de ketel maar ook daar komen ze er naar mijn overtuiging al op kortere termijn echt niet langer onderuit. Moeten we daar nu blij mee zijn of zouden we er iets mee moeten? Ik zie zelf geen enkel zin of belang in de strakke leer van welk geloof dan ook, dus daar ben ik op zich wel blij mee, maar het feit dat je (nu nog) een platform hebt waarmee je iets zinnigs kunt, (iemand die bijvoorbeeld een goed verhaal houdt over een herkenbaar of actueel onderwerp en daar ook acties op initieert die zinvol zijn voor de gemeenschap, lijken me niet onhaalbaar. Denk ook aan het onderling ontmoeten van verschillende culturen en geloven, hulp bieden aan mensen in een probleemsituatie enz.. Mensen met dit soort ambities lopen er echt wel rond maar die krijgen in de huidige situatie geen platform. Door de dictatuur van de rigide theoloog die straks inderdaad bij de laatste kerk ook de deur dicht mag doen heeft de maatschappij dan straks ook een potentieel waardevol contactpotentieel in de samenleving verloren. Daar zou de maatschappij een stokje voor kunnen steken en die maatschappij is in dit geval niet de politiek maar dat  zijn wij als gemeenschap zelf. Kerkbesturen zouden daar iets aan kunnen doen vind ik. Daar zijn voor de lokale samenleving grote en belangrijke stappen te nemen.

Natuurlijk zitten er vele kanten aan het antwoord op de vraag waarom steeds meer mensen wegblijven en die meen ik echt niet allemaal te kennen. Twéé ken ik er echter wel en juist deze argumenten krijgen, wel begrijpelijk, geen platform bij de leiders zelf:

Het ‘volk’ is wijzer geworden en slikt dus niet meer alles voor zoete koek. Dit betekent dat alles wat met dogmatiek te maken heeft, het moeilijk krijgt. Het scheppingsverhaal wordt bijvoorbeeld domweg vergeleken met de overtuiging in de kerk dat de aarde plat was en in het middelpunt van het heelal stond en andersdenkende wetenschappers moesten worden vermoord. Als je nu nog het scheppingsverhaal aanhangt behoor je toch echt tot een heel kleine minderheid waarvan de meeste mensen niet kunnen begrijpen dat je daar nog in gelooft. Darwin was in zijn tijd wellicht 'de olifant in een porseleinkast' maar inmiddels is de theorie zo onderbouwd en het scheppingsverhaal aantoonbaar zo onmogelijk (genetische variëteit) dat het eigenlijk geen wetenschappelijk discussiepunt meer is. Als je niet ontvankelijk bent voor ratio, blijft de aarde plat natuurlijk en moeten alle natuurkundigen nog steeds worden vermoord want ze bestrijden de dogma’s waarin jij gelooft. Ik denk dat dit een belangrijke angel is in de argumentatie voor velen om af te haken. Problemen dus worden veroorzaakt door leiders die de dogmatiek niet los kunnen laten, de ratio geen ruimte geven maar wel menen dat ze een gemeenschap moeten leiden. De uitdaging voor de pastores zou kunnen zijn om de feiten uit de wetenschap een plek te geven in het verhaal dat je probeert te verkondigen, maar daarvoor moet je misschien net wat sterker in je schoenen staan dan nu wordt getoond. Besef dan dat je deze voortrekkersrol niet zou moeten ambiëren in het belang van de gemeenschap. Ik ben er van overtuigd dat deze mensen, die het overigens allemaal best goed bedoelen, juist vinden dat ze wel een heel belangrijke rol hebben, dat ze ruimdenkend opereren en dat de schuld van het verzuim ligt bij allerlei andere maatschappelijke ontwikkelingen buiten de kerk. Als je een ‘ruimdenkende vis’ vraagt of je zonder water kunt leven… Ruimdenkend betekent dat je in staat bent om het gesprek aan te gaan, je persoonlijke waarheden ter discussie te stellen en eventueel te herzien? Ruimdenkendheid begint met het loslaten van vermeende waarheden, zelfs in de wetenschap. Het artikel in Trouw (12-06-2018) bevestigt het gebrek aan ruimdenkendheid bij Theologen: Citaat: "Wie nadenkt over God, beperkt zich te vaak tot ideeën uit eigen kring, vinden de oprichters van de nieuwe Vereniging voor Theologie". Dus juist verkokering! Een grotere mokerslag kan je ruimdenkendheid niet krijgen dunkt me... Zelfs in eigen gelederen geldt deze opinie. Als je bedenkt hoeveel ellende in naam van het 'geloof' door de kerk in deze wereld is/wordt aangericht dan zou je verwachten dat er toch ooit een moment van bezinning komt, maar zelfs dat blijkt dus moeilijk.
De kerkbezoeker verwacht een goed verhaal waar ie iets mee kan, maar lang niet elke voorganger heeft dit te bieden. In de katholieke kerk was het vertonen van ‘het kunstje’ het belangrijkste inhoudelijke element en daarna volgde ‘de preek’. Je zult altijd mensen blijven vinden die voor het kunstje komen, maar dat worden er steeds minder is de ervaring. Je krijgt echter, ook nu nog, een bomvolle kerk als er iemand voorgaat die een goed verhaal heeft. Dit is volgens mij een cruciaal punt. Jezus had een goed verhaal en trok daarmee aandacht. Kerkbezoekers moet je na het verhaal van de Pastor vaak wakker maken… Daar zit eveneens een essentieel punt! Je kunt een pastor niet verwijten dat ie niet goed kan preken. Je kunt hem/haar wel verwijten als ie desondanks toch preekt want daarmee neem ie z'n gehoor niet serieus en dat is nu net wat er wel gebeurt!
Ik denk, samengevat, dat het dus inderdaad tijd wordt om de kerk zoveel mogelijk te ontdoen van de dogmatiek. Niet, omdat ik vind dat je niet mag geloven, maar omdat ik vind dat dogmatiek geen belemmering mag zijn voor een gemeenschap en dat is ie wel. Het besef dat dogmatisch leiderschap hier contraproductief werkt en dus gemeden moet worden is de eerste stap. 

Jeroen Teelen 2018
Dit is een uitwerking van de testpagina
Klik hier voor de brief aan de paus